महाराष्ट्राच्या राजकारणात मोठे फेरबदल?
वेगवान मराठी : मारुती जगधने (दि 13 एप्रील 2026 )
सध्याच्या राजकीय चर्चेनुसार, महाराष्ट्रातील आगामी लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघांच्या पुनर्रचनेबाबत (Delimitation) हा एक महत्त्वाचा सखोल वृत्तांत:
लोकसंख्या वाढ आणि लोकशाहीतील प्रतिनिधित्वाचा समतोल राखण्यासाठी केंद्र सरकारकडून आगामी काळात मतदारसंघ पुनर्रचना प्रक्रिया राबवली जाण्याची शक्यता आहे. या प्रक्रियेत महाराष्ट्राच्या जागांमध्ये मोठी वाढ होण्याचे संकेत मिळत आहेत.
लोकसभा जागा: सध्या महाराष्ट्रात लोकसभेच्या ४८ जागा आहेत. नव्या प्रस्तावानुसार यात २४ जागांची भर पडून ही संख्या ७२ पर्यंत जाऊ शकते.
विधानसभा जागा: सध्या विधानसभेच्या २८८ जागा आहेत. यात तब्बल १०० जागा वाढण्याची शक्यता असून, नवीन विधानसभेचे स्वरूप ३८८ सदस्यांचे असू शकते.
जागा का वाढणार? (पार्श्वभूमी)
. लोकसंख्या वाढ: सध्याचे मतदारसंघ १९७१ च्या जनगणनेवर आधारित आहेत. त्यानंतर लोकसंख्येत प्रचंड वाढ झाली आहे. प्रत्येक खासदाराला आणि आमदाराला त्यांच्या मतदारसंघातील नागरिकांना न्याय देणे तांत्रिकदृष्ट्या कठीण होत आहे.
नवीन संसद भवन: दिल्लीतील नवीन संसद भवन हे अधिक खासदारांच्या आसनक्षमतेनुसार (लोकसभेत ८८८ आणि राज्यसभेत ३८४) बांधले गेले आहे, जे भविष्यातील या वाढीचा स्पष्ट संकेत देते.
परिसीमन आयोग (Delimitation Commission): २०२६ नंतर मतदारसंघांच्या पुनर्रचनेवरील बंदी उठणार आहे. त्यानंतर हा बदल प्रत्यक्ष अमलात येईल असे मानले जात आहे.
या बदलाचा परिणाम काय होईल?
राजकीय वजन: उत्तर प्रदेशनंतर महाराष्ट्र हे देशातील दुसरे मोठे राज्य आहे. जागा वाढल्यास केंद्रातील राजकारणात महाराष्ट्राचे महत्त्व अधिक वाढेल.
प्रशासकीय सुलभता: मतदारसंघांचे भौगोलिक क्षेत्र कमी झाल्यामुळे लोकप्रतिनिधींना आपल्या भागातील विकासकामांवर अधिक लक्ष केंद्रित करता येईल.
मतदारसंघांची तोडफोड: अनेक मोठ्या मतदारसंघांचे विभाजन होऊन नवे मतदारसंघ अस्तित्वात येतील, ज्यामुळे राजकीय गणिते पूर्णपणे बदलू शकतात.
सध्याच्या राजकीय चर्चेनुसार, महाराष्ट्रातील आगामी लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघांच्या पुनर्रचनेबाबत (Delimitation) हा एक महत्त्वाचा सखोल बदल होउ शकतो .महाराष्ट्र राज्य मध्ये सत्तेत असलेल्या अनेक विधानसभा आणि लोकसभेच्या जागा आहेत सर्वांना मंत्रिमंडळात समाविष्ट करणे शक्य होत नाही भविष्यात खासदार आणि आमदारकीचा जागा वाढल्यास मंत्रिमंडळातही खात्यांची जागा वाढू शकते त्यामुळे स्थानिक पातळीवरती विकासाचे ध्येय साध्य करता येईल .
महाराष्ट्राच्या लोकसभेमध्ये 48 जागा आहेत (24 जागांची वाढ ) होईल त्यात एकूण 72 जागा लोकसभेच्या होतील .
आणि महाराष्ट्र राज्यातील विधानसभेच्या 288 जागा आहे ( 100 जागांची वाढ ) होण्याची शक्यता असो ३८८ जागा विधानसभेच्या होतील
टीप: हा बदल अद्याप अधिकृतरीत्या लागू झालेला नाही. २०२६ च्या जनगणनेनंतर आणि परिसीमन आयोगाच्या अहवालानंतरच यावर अंतिम शिक्कामोर्तब होईल. सध्या ही चर्चा राजकीय वर्तुळात आणि प्रशासकीय स्तरावर प्राथमिक स्वरूपात आहे.
