जून १६७४ : रायगडावर उगवलेले स्वराज्याचे सुवर्णपर्व
वेगवान मराठी : मारुती जगधने 6 जून 2026
नांदगाव शहराचा तालुक्यातील शंभर गावांमध्ये तसेच घराघरांमध्ये छत्रपती शिवाजी राजे यांचा राज्याभिषेक दिन मोठ्या थाटात संपन्न झाला
६ जून १६७४ हा दिवस महाराष्ट्राच्या आणि भारतीय इतिहासाच्या स्मरणपटलावर सुवर्णाक्षरांनी कोरलेला आहे. याच दिवशी रायगडाच्या अभेद्य दुर्गावर छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा भव्य राज्याभिषेक संपन्न झाला आणि हिंदवी स्वराज्याला अधिकृत सार्वभौम स्वरूप प्राप्त झाले. रायगडाच्या सिंहासनावर आरूढ होत शिवरायांनी केवळ एका राजाचा नव्हे, तर स्वाभिमान, न्याय आणि लोककल्याणावर आधारित राज्यव्यवस्थेचा उदय जगासमोर घोषित केला. �
राज्याभिषेकाचे ऐतिहासिक महत्त्व
शिवरायांनी आपल्या पराक्रमाने अनेक किल्ले जिंकले, बलाढ्य सत्तांना आव्हान दिले आणि स्वराज्य उभे केले होते. परंतु राज्याभिषेकामुळे त्या स्वराज्याला वैधानिक आणि राजकीय मान्यता मिळाली. काशीचे विद्वान गागाभट्ट यांच्या हस्ते वैदिक विधीनुसार हा सोहळा पार पडला. या सोहळ्यानंतर शिवाजी महाराजांनी “छत्रपती” ही उपाधी धारण केली आणि मराठा साम्राज्याचे पहिले सार्वभौम शासक बनले. �
रायगड : स्वराज्याची राजधानी
रायगड हा केवळ किल्ला नव्हता; तो स्वराज्याच्या स्वप्नांचा केंद्रबिंदू होता. शिवरायांनी रायरीचा किल्ला विकसित करून त्याचे “रायगड” असे नामकरण केले आणि त्याला राजधानीचे स्वरूप दिले. याच गडावरून प्रशासन, न्यायव्यवस्था आणि लष्करी धोरणे आखली जात होती. राज्याभिषेकानंतर रायगड मराठा साम्राज्याच्या वैभवाचे प्रतीक बनला. �
“आठवावा प्रताप शिवरायांचा”
शिवरायांचे स्मरण म्हणजे केवळ इतिहासाची उजळणी नाही, तर राष्ट्रनिर्मितीच्या मूल्यांचे पुनर्स्मरण आहे. त्यांच्या शौर्याइतकीच त्यांची दूरदृष्टी, सर्वधर्मसमभाव, स्त्रीसन्मान, न्यायप्रियता आणि प्रजाहितदक्ष प्रशासन आजही प्रेरणादायी आहे. “आठवावा प्रताप शिवरायांचा” हा संदेश आपल्याला संकटसमयी धैर्य, नेतृत्व आणि स्वाभिमानाची शिकवण देतो.
३५३वा राज्याभिषेक दिन : उत्साहाचा महासोहळा
आज, ६ जून २०२६ रोजी, शिवराज्याभिषेकाचा ३५३वा वर्धापनदिन महाराष्ट्रासह देशभर मोठ्या उत्साहात साजरा करण्यात आला. रायगडावर मुख्य सोहळा पार पडला. सुवर्णमुद्रांनी अभिषेक, पारंपरिक विधी, इतिहासप्रेमींची उपस्थिती आणि लाखो शिवभक्तांच्या जयघोषाने संपूर्ण परिसर दुमदुमून गेला. विविध सामाजिक संस्था, इतिहास अभ्यासक आणि शिवप्रेमींनी शिवरायांना अभिवादन केले. �
प्रेरणेचा अखंड दीप
शिवरायांचा राज्याभिषेक हा एका व्यक्तीच्या सत्तारोहणाचा प्रसंग नव्हता; तो गुलामगिरीतून स्वाभिमानाकडे, अन्यायातून न्यायाकडे आणि पराधीनतेतून स्वराज्याकडे झालेल्या प्रवासाचा विजयसोहळा होता.
“प्रतिपच्चंद्रलेखेव वर्धिष्णुर्विश्ववंदिता ।
शाहसूनोः शिवस्यैषा मुद्रा भद्राय राजते ॥”
आजही रायगडाचा प्रत्येक दगड, भगवा ध्वज आणि शिवरायांचे स्मरण आपल्याला एकच संदेश देतात—
“स्वराज्य हे केवळ भूभागाचे नसते; ते विचारांचे, संस्कृतीचे आणि स्वाभिमानाचे असते.”
जय जिजाऊ! जय शिवराय! जय हिंदवी स्वराज्य! 🚩
