कोण होते Baba Adhav
वेगवान मराठीः दि १० नोव्हेंबर 2025
- बाबा आढाव यांचा जन्म १ जून १९३० रोजी झाला.
- ते महाराष्ट्रातील वंचित, कामगार, असंघटित मजूर यांचे ठळक प्रतिनिधी आणि समाजसेवक होते.
- वैद्यकीय शिक्षण घेतल्यानंतर त्यांनी डॉक्टर म्हणूनही काम केले; मात्र नंतर त्यांनी पूर्णपणे समाज–सुधारणा व श्रमिक वंचित वर्गासाठी कामाकडे स्वतःचे आयुष्य समर्पित केले.
🛠️ त्यांचे सामाजिक — कामगार चळवळीतील योगदान
- त्यांनी Hamal Panchayat या कामगार संघटनेची स्थापना केली — ज्याद्वारे पोर्टर, हेड-लोडर, रिक्षा चालक, बांधकाम मजूर यांसारख्या असंघटित श्रमिकांचे संघटन व हक्कांसाठी संघर्ष केला.
- त्यांच्या पुढाकाराने “Ek Gaon Ek Panwatha” (एक गाव–एक पाणवठा) या सामाजिक चळवळीची सुरुवात झाली — ज्याचा उद्देश जात-पात, सामाजिक विषमता आणि जलसंकट यांवर काम करणे होता.
- त्यांनी केवळ कामगारांसाठीच नव्हे तर, वंचित, उपेक्षित, अडचणीत असलेल्या अनेक समाज-घटकांसाठी आवाज उठविला आणि त्यांच्या हितासाठी रस्त्यावर उतरले.
- त्यांच्या कष्ट करणाऱ्या वर्गासाठी काम करायच्या भूमिकेमुळे, कामगार चळवळींमध्ये ते अनेकदा अडचणीत आले — इतकेच नाही, तर विविध आंदोलने, भूळखडपणी, न्यूनमत वेतन, सामाजिक असमानता विरुद्धचे आंदोलन यात त्यांनी बलीदान दिला.
🕊️ त्यांच्या शेवटच्या दिवसांबद्दल — निधन व श्रद्धांजली
- बाबा आढाव यांचे ८ डिसेंबर २०२५ रोजी पुणे येथील रुग्णालयात निधन झाले.
- त्यावेळेपर्यंत ते दीर्घकाळ आजारी होते; अल्पा आजार, कर्करोग (cancer) या कारणांनी त्यांची प्रकृती खालावली होती.
- त्यांच्या निधनाच्या बातमीनंतर, विविध सामाजिक व राजकीय नेतृत्वांनी, तसेच राज्यभरातील कामगार संघटना–नेत्यांनी त्यांना श्रद्धांजली वाहिली आहे.
- त्यांच्या निधनाने महाराष्ट्रातील कामगार चळवळीसाठी एक मोठं योगदान गमावले गेले असं अनेकांनी म्हटलंय.
सामाजिक व ऐतिहासिक महत्त्व
- बाबा आढाव हे वंचित आणि कामगार वर्गासाठी “आधारस्तंभ” ठरले.
- त्यांनी स्थानिक कामगार संघटनांपासून राज्यस्तरीय कामगार चळवळीपर्यंतचा मार्ग मोकळा केला; त्यामुळे असंघटित श्रमिकांना एक संघटीत आवाज प्राप्त झाला.
- त्यांच्या जीवनातून हे दिसते की — वैयक्तिक प्रतिष्ठा, आराम किंवा सत्तेची आस न बाळगता — सामाजिक न्याय, समानता आणि कामगारांचे कल्याण यासाठी किती कठोर मार्ग स्वीकारता येतो हे त्यांनी दाखवून दिलं.
- त्यांच्या चळवळींनी महाराष्ट्रातील कामगार कायदे, कामगारांचे हक्क, सामाजिक सुरक्षा यांवर दडपण टाकलं आणि भविष्यासाठी कामगार चळवळींना दिशा दिली.
शब्दांकन : मारुती जगधने (ज्येष्ठ पत्रकार )
