बैलपोळा बाजारपेठ सजली रंगीबेरंगी वस्तुनी

📰 पिठोरी अमावस्या बैलपोळा सणाची लगबग; बैलांची संख्या घटल्याने बाजारपेठेवर परिणाम

वेगवान मराठी : मारूती जगधने

नांदगाव दि . 21 ऑगस्ट 2025 – ग्रामीण भागातील शेतकऱ्यांसाठी पिठोरी अमावस्या बैलपोळा हा सण वर्षानुवर्षे आनंदाने साजरा केला जातो. बैलांना सजवून, त्यांच्या पूजा-अर्चा करून हा सण शेतकरी साजरा करतात. सध्या पोळा अवघ्या दोन दिवसांवर आल्याने गावोगावी शेतकऱ्यांची तयारी सुरू झाली आहे. मात्र, गेल्या काही वर्षांत बैलांची संख्या लक्षणीय घटल्याने या सणाच्या पारंपरिक गजबजाटावर परिणाम होत असल्याचे चित्र यंदाही स्पष्ट दिसून येत आहे.

 बैलांची संख्या घटली – बाजारपेठ ओसाड

शेतीमध्ये यांत्रिकीकरण वाढल्याने ट्रॅक्टर, पॉवर टिलर यांचा वापर मोठ्या प्रमाणावर सुरू झाला आहे. परिणामी बैलांची गरज कमी होत चालली आहे. काही वर्षांपूर्वी बैल बाजारात सजावटीसाठी लागणाऱ्या वस्तूंची झगमग आणि गर्दी उसळत असे. मात्र, यंदा बैलांची संख्या घटल्याने बैल बाजारातील खरेदी-विक्रीत घट झाल्याचे विक्रेत्यांनी सांगितले.

 सजावटी वस्तूंच्या विक्रीवर परिणाम

पारंपरिकरित्या बैलांना सजवण्यासाठी लागणाऱ्या पितळ-तांब्याचे घुंगरू, रंगीत कपडे, गळ्यातील गजरे, झुली, माठ, पाटे, मालिका, रंगीबेरंगी गुढ्या यांची बाजारपेठेत मोठी मागणी असते. पण यंदा विक्रेत्यांकडे माल भरपूर असला तरी खरेदीदारांची संख्या मर्यादित असल्याचे चित्र आहे. बहुतांश शेतकरी केवळ गरजेपुरतेच साहित्य घेत आहेत.

 शेतकऱ्यांची तयारी मात्र कायम

ज्यांच्याकडे बैल आहेत ते शेतकरी मात्र उत्साहाने तयारी करताना दिसत आहेत. बैलांना स्नान घालून, त्यांच्या अंगाला तेल-उटी लावून सजवण्याची परंपरा यंदाही कायम ठेवली जाणार आहे. गावोगावी मुलं आणि शेतकरी वर्ग यात आनंदाने सहभागी होतात.

 बदलती परंपरा – बदलते वास्तव

पूर्वी पोळ्याच्या आधी बाजारपेठा सजावटीच्या वस्तूंनी आणि गर्दीने गजबजून जात असत. मात्र, यांत्रिकीकरणाच्या युगात बैलांची संख्या घटल्याने सणाची पारंपरिक रंगत कमी होत चालली आहे. तरीही, ग्रामीण भागातील काही भागांत शेतकरी हा सण परंपरेने जपून ठेवण्याचा प्रयत्न करत आहेत.

बाजारपेठेमध्ये बैलांसाठी सजावटीसाठी लागणाऱ्या विविध वस्तू रंगीबेरंगी विक्रीसाठी आलेला आहे मात्र सडजावटीच्या वस्तू खरेदी करण्यासाठी पाहिजे तशी ग्राहकांची लगभग दिसून येत नाही आणि लाखो रुपयांचा मल खरेदी करून विक्री पुरेशी होत नसल्याने व्यावसायिक देखील नाराजी व्यक्त करतात .नांदगावच्या बाजारामध्ये मोठ्या प्रमाणात बैलांच्या सजावटीच्या रंगीबेरंगी वस्तू गोंडे पितळे पितळी गजा पट्टे घुंगरू विक्रीला आलेले आहेत परंतु खरेदीसाठी पाहिजे तसा ग्राहकांचा उत्साह दिसत नाही .बैलांसाठी लागणारे विविध कलरचे रंग तसेच मातीचे बैल देखील बाजारात मोठ्या प्रमाणात विक्रीला आलेले आहे अजून ग्राहकांची लगबग दिसून येत नाही मात्र दुकान मोठ्या प्रमाणात फाटली गेली आहे .

बैलपोळा अजूनही शेतकऱ्यांचा सण आहे; मात्र बदलत्या काळानुसार त्याची गजबज बाजारपेठेत कमी होत असल्याचे वास्तव टाळता येत नाही.