- लंपीसकिन आजाराने शेतकरी हवालदिल
गायींचा मृत्यू, दुधाचे उत्पादन घटले – शेतकऱ्यांचे मोठे आर्थिक नुकसान
वेगवान मराठी : मारुती जगधने
[दि. 27 सप्टेंबर 2025]
नाशिक –
उत्तर महाराष्ट्रातील नाशिक, धुळे, जळगाव आणि नंदुरबार जिल्ह्यांमध्ये गायींमध्ये लंपीसकिन (Lumpy Skin Disease – LSD) या व्हायरसजन्य आजाराने थैमान घातले आहे. जनावरांच्या अंगावर गाठी, उच्च ताप, भूक मंदावणे यामुळे त्यांची प्रकृती खालावत आहे. दुधाचे उत्पादन तब्बल ५० टक्क्यांनी घटले असून दुग्धव्यवसायावर मोठा परिणाम झाला आहे.
आजाराची लक्षणे
- अंगावर वेदनादायी गाठी, गाठींमध्ये पू किंवा रक्त.
- उच्च ताप, खोकला व श्वास घेण्यास त्रास.
- डोळे-नाकातून पाणी येणे.
- भूक मंदावणे, दूध कमी होणे.
- गर्भवती जनावरांमध्ये गर्भपात होण्याची शक्यता.
पशुवैद्यकीय विभागाचा इशारा
पशुवैद्यकांनी शेतकऱ्यांना आजारी जनावरांना वेगळे ठेवणे, गोठ्यात स्वच्छता व निर्जंतुकीकरण राखणे, तसेच कीटकनाशकांचा वापर करण्याचे निर्देश दिले आहेत.
“आजारी जनावरांचे दूध थेट वापरू नये. ते नीट उकळून किंवा पाश्चराइज करूनच वापरावे,” असा इशारा अधिकाऱ्यांनी दिला आहे.
जिल्हानिहाय स्थिती (मागील काळातील अंदाज)
- नाशिक जिल्हा : सुमारे १२,००० जनावरे बाधित, शेकडो मृत्यू.
- धुळे जिल्हा : ८,५०० जनावरे बाधित, शेकडो मृत्यू.
- जळगाव जिल्हा : ६,२०० जनावरे बाधित, शेकडो मृत्यू.
- नंदुरबार जिल्हा : ३,५०० जनावरे बाधित, शेकडो मृत्यू.
उत्तर महाराष्ट्रात एकूण २५–३० हजारांहून अधिक जनावरे बाधित झाल्याचे अंदाज.
नांदगाव तालुक्यातील स्थिती
- पशुवैद्यकीय दवाखाना (श्रेणी १) अंतर्गत आतापर्यंत ४० जनावरांना उपचार देण्यात आले.
- त्यापैकी ३२ जनावरे बरी झाली, तर ८ जनावरांवर उपचार सुरू आहेत.
- डॉ. रोहित कुऱ्हे, राजेश निकम, नानासाहेब काकळीज, डॉ. अजय जोहिरे, गिरीश काळे, अजय आहेर व डॉ. नवनाथ ताठे यांच्या टीमने गावोगावी जाऊन तपासणी व उपचार सुरू केले आहेत.
शेतकऱ्यांच्या प्रतिक्रिया
- “जनावरं वाचली तरच शेती आणि व्यवसाय टिकेल, नाहीतर कर्जबाजारी होण्याची वेळ येईल.”
- “दुधाचे उत्पादन घटल्याने रोजच्या खर्चासाठीसुद्धा पैसा उरत नाही.”
शासनाची भूमिका
राज्य शासनाने लसीकरण मोहीम सुरू केली असून विशेष पथके बाधित गावांमध्ये उपचार आणि जनजागृतीसाठी पाठवली आहेत. पशुपालकांना आर्थिक मदत देण्यासाठी प्रस्ताव दाखल केल्याची माहिती विभागीय आयुक्तांनी दिली.
घ्यावयाची काळजी
- आजारी जनावरांना वेगळे ठेवणे.
- गोठ्यात स्वच्छता व निर्जंतुकीकरण करणे.
- माशा, डास, गोचीड यांचे नियंत्रण करणे.
- नियमित लसीकरण करणे.
- पशुवैद्यकांच्या मार्गदर्शनाखाली औषधोपचार व पोषक आहार देणे.
लंपीसकिन आजारामुळे शेतकरी आर्थिक अडचणीत सापडला असला तरी वेळेवर उपचार, लसीकरण आणि स्वच्छता यामुळे मोठे नुकसान टाळता येऊ शकते. असे मन तज्ञ व्यक्त करतात .
