पोखरीच्या पुरातन बारवेतून जिवंत आहे जलसंस्कृतीचा वारसा!
ऐतिहासिक बारव, चार विशाल वडाची झाडे अन् ग्रामसंस्कृतीचा अनमोल ठेवा; पोखरीच्या वैभवात निसर्गाचीही भर
वेगवान मराठी |
पोखरी (ता. नांदगाव) : मारुती जगधने २०
November २०२६
नांदगाव तालुक्यातील पोखरी गावात असलेली पुरातन दगडी बारव आजही गावाच्या इतिहासाची, जलसंवर्धनाच्या परंपरेची आणि ग्रामसंस्कृतीची साक्ष देत उभी आहे. जुन्या काळातील पाणी व्यवस्थापनाची कल्पकता अधोरेखित करणारी ही बारव म्हणजे गावाच्या ऐतिहासिक वैभवाचा अनमोल ठेवा असून, तिच्या परिसरातील चार विशाल वडाची झाडे या ठिकाणच्या सौंदर्यात आणखी भर घालत आहेत.
दगडी बांधकाम असलेल्या या बारवेत पाण्यापर्यंत पोहोचण्यासाठी पायऱ्यांची व्यवस्था करण्यात आली होती. पूर्वी गावातील महिला व ग्रामस्थ या पायऱ्यांनी खाली उतरून पाणी भरत असत आणि ते पाणी दैनंदिन वापरासाठी गावात घेऊन जात असत. त्या काळातील पाणी साठवणूक आणि उपलब्ध जलस्रोतांचा वापर करण्याची पारंपरिक पद्धत या बारवेतून दिसून येते.
कालांतराने बारवेतील पायऱ्यांचा वापर बंद झाला. आता काही नागरिक इलेक्ट्रिक मोटरच्या साहाय्याने पाणी उपसतात, तर काही जण आजही पारंपरिक पद्धतीने पाणी शेंदून घेतात. बदलत्या काळातही ही पुरातन बारव गावासाठी पाण्याचा महत्त्वाचा स्रोत ठरत असून, तिचे ऐतिहासिक महत्त्व कायम आहे.
बारवेच्या परिसरातील चार मोठ्या वडाच्या झाडांनी या ठिकाणाला नैसर्गिक सौंदर्याची अनोखी किनार लाभली आहे. उन्हाळ्यात या झाडांच्या दाट सावलीत ग्रामस्थ विसावा घेतात. याच परिसरात धार्मिक विधी व सामाजिक उपक्रम होत असल्याने बारव आणि वडाची झाडे गावाच्या सामाजिक, धार्मिक जीवनाशीही जोडली गेली आहेत.
इतिहास, निसर्ग आणि परंपरेचा संगम
पोखरीची ही पुरातन बारव म्हणजे केवळ पाण्याचा स्रोत नाही, तर गावाच्या पिढ्यान्पिढ्यांच्या आठवणी, परंपरा आणि सामूहिक जीवनाचे प्रतीक आहे. अशा ऐतिहासिक वास्तूंचे स्वच्छता अभियान, नियमित देखभाल आणि संवर्धन होणे गरजेचे आहे. बारवेचा परिसर जतन करून त्याला ऐतिहासिक वारसा स्थळाचे स्वरूप दिल्यास गावाच्या वैभवात भर पडण्याबरोबरच भावी पिढ्यांना आपल्या पूर्वजांच्या जलसंस्कृतीची ओळख होईल.
पोखरी गावाची ही पुरातन बारव आणि विशाल वडाची झाडे आजही इतिहास, निसर्ग आणि ग्रामसंस्कृती यांचा सुंदर संगम घडवून आणत आहेत.
पोखरी येथील पुरातन बारवेचे छायाचित्र
या छायाचित्रात दगडी बांधकामाची पुरातन बारव दिसत असून, तिच्या तळाशी पाणी साचलेले आहे. बारवेच्या भिंती मोठ्या घडीव दगडांनी बांधलेल्या असून, त्यांची रचना पारंपरिक जलसंधारण वास्तूची वैशिष्ट्ये दर्शवते. आजही या बारवेत पाणी टिकून असल्याने पूर्वीच्या जलव्यवस्थापन पद्धतींचे महत्त्व अधोरेखित होते.
छायाचित्र कॅप्शन
पोखरी गावातील पुरातन दगडी बारव—पारंपरिक जलसंधारण वास्तू आणि गावाच्या ऐतिहासिक वारशाची साक्ष देणारी पाण्याची शाश्वत ठेव.



